مىكند ، و شخص جليل النظر در همان سطح باقى مانده و به عمق فرو نرفته است . قوله : « فمن رام » رامَ ، يَرومُ به معناى طلب است . و « مَرام » به معناى مطلب است . قوله : « وراء ذلك » وراء به معناى خَلف است . و گاهى استعمال شده است در قُدّام . پس آن از اضداد است . و استعمال آن در اين موارد به مناسبت معنى اوّل است . فصل در اشارهء اجماليه به تفسير سورهء مباركهء « توحيد » بدان‌كه تفسير اين سورهء مباركه و آيات اوّل سورهء « حديد » از حوصلهء امثال ما خارج و فى الحقيقه دخول در آن خروج از وظيفه است . چگونه براى مثل من در شريعتِ انصاف جايز است ورود در تفسير چيزى كه حق تعالى فرو فرستاده براى اشخاص متعمق و علماى محقق . و حضرت باقر العلوم - عليه السلام - در تفسير برهان است - پس از آن‌كه شمه‌اى از اسرار حروف كلمهء مباركه الصَّمَدُ را بيان فرمودند ، گفتند : « اگر حمَله‌اى براى علمى كه خداوند به من عطا فرموده مىيافتم ، نشر مىكردم توحيد و اسلام و ايمان و دين و شرايع را در الصَّمَدُ » « 1 » . و جناب فيلسوف كبير ، صدر المتألهين ، در خصوص آيات سورهء « حديد » فرمايد : « بدان‌كه اين شش آيه كه در حديث اشارهء به آنها شده هر يك متضمن باب عظيمى است از علم توحيد و الهيت ؛ و مشتمل امر محكمى است از احكام صمديت و ربوبيت ؛ كه اگر زمان مهلت دهد و دهر مساعدت كند با عارفى ربّانى يا حكيمى الهى كه علمش را اخذ كرده باشد از مشكات نبوت محمديه - على الصّادِعِ بِها و آلِهِ أفْضَلُ السلام و التحيّةِ - « 2 » و اقتباس كرده باشد حكمتش را از احاديث اصحاب عصمت و طهارت - سلام اللَّه عليهم - هر آينه حق او و حق آن آيات آن است كه براى تفسير هر يك ، جلد كبيرى ، بلكه مجلدات

--> ( 1 ) - . . . ثُمَّ قَال عليه السلام : « لَوْ وَجَدْتُ لِعِلْمِيَ الّذي آتانِيَ اللَّه عَزَّ وَجَلَّ حَمَلَةً ، لَنَشَرْتُ التوحيدَ و الإسْلامَ و الإيمانَ و الدّينَ و الشَّرائعَ مِنَ « الصَّمَدِ » . . . » ( البرهان في تفسير القرآن ، ج 10 ، ص 476 ، حديث 18 ) ( 2 ) - « بهترين سلام و درود نثار آشكار كنندهء به آن و خاندان او باد » .